Klankschaal op schoot

Nog voordat ik op de huiskamer ben, hoor ik Herman al roepen. Het is een snerpend geluid dat bijna onophoudelijk klinkt. Door zijn dementie is Herman niet meer in staat om op een andere manier zijn onbehagen te uiten.

Het roepen is niet alleen vervelend voor Herman zelf, ook de omgeving heeft er last van. Ik zie andere bewoners die boos worden en er iets van zeggen of tegen hem aanduwen om het roepen te stoppen. En dan zijn vrouw. Zij zegt steeds opnieuw dat Herman er niets aan kan doen en dat de anderen zich er niet mee moeten bemoeien. De zorgmedewerkers proberen te bemiddelen en een prettige sfeer te creëren, maar de stemming blijft gespannen.


Met een zachte klopper laat ik de klankschalen trillen

Terwijl ik Herman observeer, denk ik aan de mogelijkheden die er zijn om Herman te behandelen door middel van muziektherapie. Actieve muziektherapie, het interactief muziek maken, lijkt me niet geschikt. Zijn vrouw gaf al aan dat hij wisselend reageert op zang, maar is zangimprovisatie al geprobeerd? Misschien receptieve muziektherapie, het ontvangend ervaren van muziek. De mogelijkheden zijn erg divers binnen muziektherapie. Dan denk ik aan de klankschalen die in mijn werkkamer staan. Hoe zou hij reageren op een klankschaalbehandeling? Op de trilling die de schalen veroorzaken in zijn lichaam? Ik weet dat uit verschillende onderzoeken blijkt dat klankschalen een ontspannende werking op de spieren hebben en veel andere lichamelijke klachten kunnen verminderen. Daarom besluit ik het te proberen en kom terug met zowel grote als kleine klankschalen. Door te schokschouderen geeft Herman duidelijk aan dat ik de schalen niet aan zijn bovenlichaam moet houden. Een zware klankschaal op zijn schoot is goed, dan strijkt hij er zachtjes over met zijn handen. Schalen in de buurt van zijn hoofd vind hij ook fijn. Met een zachte klopper laat ik de klankschalen trillen. En langzaam zie ik de spieren in zijn gezicht ontspannen. Het snerpende roepen stopt en er ontstaat rust.

Na het eten uit Herman soms nog zijn onbehagen door te roepen. Samen met de zorgmedewerkers ontdek ik dat naast klankschalen, klassieke muziek hem ook helpt te ontspannen. Daarom klinken nu na de maaltijden de Brandenburger Concerten van Bach of de Vier Jaargetijden van Vivaldi. In een relaxte sfeer zitten de bewoners samen in de huiskamer te luisteren.

Gila van Steen is muziektherapeut bij SilverRade en werkt in Bilthoven en Laage Vuursche